Teknik Sözlük

Air Changes per Hour (Saatlik hava değişimi)

Sızıntı veya havalandırma nedeniyle bir odanın hava hacminin saatte kaç kez değiştirildiği. ACH 0,5, hava hacminin yarısının her saat değiştirildiği anlamına gelir.

Konfor alanı kapsamı

SET'in konfor hedefinin (25°C) altında olduğu zemin alanının yüzdesi. %60+ konfor alanı odanın çoğunun serin olduğu anlamına gelir.

ANSI/ASHRAE Standard 55

American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers tarafından yayımlanan, insan yerleşimi için termal ortam koşulları uluslararası standardı.

Dış ısı kazancı

Duvar, çatı ve pencerelerden dışarıdan giren ısı (radyasyon + iletim). Bina yönü ve güneş yoğunluğundan etkilenir.

İç ısı kazancı

Sakinler, aydınlatma ve elektronik ekipmanlar tarafından odanın içinde üretilen ısı.

Soğutma yükü

Ayar sıcaklığını korumak için klimanın odadan çıkarması gereken toplam ısı. Duvar, çatı, pencere, sakinler, aydınlatma ve ekipmanlardan hesaplanır.

British Thermal Unit saat başına

Klimalar için soğutma kapasitesi birimi. 1 BTU/hr = 0,293 Watt. Daha yüksek BTU/hr daha büyük soğutma kapasitesi anlamına gelir.

Computational Fluid Dynamics (Hesaplamalı akışkanlar dinamiği)

Bilgisayarlar kullanılarak akışkanların (hava/su) sayısal simülasyonu. HVAC'ta CFD, odalardaki hava ve sıcaklık dağılımını görselleştirmek için kullanılır.

Cubic Feet per Minute (Dakikada küp feet)

Vantilatörlerin hava akış hızı birimi. Daha yüksek CFM daha fazla hava taşındığı anlamına gelir. 1 CFM ≈ 1,699 m³/h.

Giysi yalıtım birimi

Giysilerin termal yalıtımının bir ölçüsü. 0 clo = çıplak, 0,3 clo = ince tişört + şort (tropikal ev), 1,0 clo = takım elbise.

Cooling Load Temperature Difference (Soğutma yükü sıcaklık farkı)

Duvar ve çatılardan soğutma yükünü hesaplamak için kullanılan eşdeğer sıcaklık farkı. Değer, bina termal kütlesi etkilerini ve zirve güneş radyasyonunu hesaba katar.

Çakışan tasarım koşulu

Birden fazla aşırı parametrenin (sıcaklık, nem) eş zamanlı olarak gerçekleştiği koşul. '%2 çakışan' bir yıldaki toplam saatlerin %2'sinde gerçekleşen koşullar anlamına gelir.

Coefficient of Performance (Performans katsayısı)

Üretilen soğutma enerjisinin tüketilen elektrik enerjisine oranı. COP = 3, 1 Watt elektriğin 3 Watt soğutma ürettiği anlamına gelir.

Cooling Seasonal Performance Factor (Mevzimsel soğutma performans faktörü)

Inverter klimalar için mevsimsel verimlilik oranı: toplam soğutma (Wh) bölü toplam elektrik (Wh) bir mevsim boyunca. Daha yüksek CSPF daha az tüketim anlamına gelir.

Termostat ölü bandı

Kompresörün çalışmasına gerek olmayan ayar noktası etrafındaki sıcaklık aralığı. Örnek: 25°C ayar noktası ile ±1°C ölü bant: kompresör 24°C'de kapanır, 26°C'de tekrar açılır.

Dış tasarım sıcaklığı

Soğutma yükü hesaplamaları için referans olarak kullanılan aşırı dış hava sıcaklığı. Genellikle tarihsel iklim verilerinin %2 veya %0,4 percentilinden alınır.

Tabakalaşmayı giderme

Yüksek odalardaki sıcaklık tabakalarını (tabakalaşma) ortadan kaldırma süreci. Yavaşça saat yönünde dönen bir tavan vantilatörü sıcak havayı yukarı çeker ve yeniden dağıtır.

Sıcaklık dağılımı

Oda genelinde hissedilen sıcaklık dağılımının kalıbı. İyi bir vantilatör eşit dağılım üretir, sadece bir noktada soğutma değil.

Kuru termometre sıcaklığı

Standart bir termometrenin gösterdiği olağan hava sıcaklığı. 'Islak termometre'den ayırt etmek için 'kuru termometre' denir. Günlük olarak hissettiğimiz sıcaklıktır.

Energy Efficiency Ratio (Enerji verimlilik oranı)

Inverter olmayan klimalar için verimlilik oranı: soğutma kapasitesi (BTU/hr) bölü giriş gücü (Watt). EER > 10 verimli kabul edilir.

Enerji ve Mineral Kaynakları Bakanlığı

Endonezya ESDM Bakanlığı enerji verimliliği sertifikası. ESDM etiketli vantilatörler, Bakanlık Kararı No. 114.K/EK.07/DJE/2021'e göre minimum verimlilik testlerini geçmiştir.

Buharlı soğutma

Suyun buharlaşması yoluyla havayı soğutma süreci. Suyu buharlaşırken ısı absorbe eder ve hava sıcaklığını düşürür. Kurak iklimlerde (RH < %40) en etkilidir.

Isıtma, Havalandırma ve İklimlendirme

Binalarda sıcaklık, nem ve hava kalitesini düzenleyen sistemler.

Hava sızıntısı

Kapı, pencere ve diğer küçük açıklıklardaki yarıklardan giren sıcak ve nemli dış hava. Hem hissedilebilir hem de gizli ısı yükleri taşır.

Soğutma kapasitesi

Bir klimanın odadan emebileceği maksimum ısı, Watt veya BTU/hr olarak ölçülür. Soğutma yükünden büyük olmalıdır.

Hava hızı

Vantilatör hava akışının saniyedeki metre (m/s) cinsinden hızı. 0,5–1,5 m/s hızlar rahat hissettirir. 2 m/s üzeri çok güçlü gelebilir.

Bağıl nem (RH)

Gerçek su buharının o sıcaklıkta maksimum buhar kapasitesine oranı, yüzde olarak. Tropikal bölgelerde RH %60–80 yaygındır. Yüksek RH terlemeyi zorlaştırır.

Termal konfor

Termal ortamdan memnuniyeti ifade eden bir zihin durumu (ASHRAE 55). 6 faktörden etkilenir: hava sıcaklığı, radyant sıcaklık, nem, hava hızı, giysi ve aktivite.

Termal iletim

Katı malzemeler (duvarlar, cam) yoluyla sıcak taraftan soğuk tarafa ısı transferi. Daha kalın ve yalıtımlı duvarlar iletimi azaltır.

Kilowatt-saat

Elektrik şirketlerinin faturalama için kullandığı elektrik enerjisi birimi. 1 kWh = 1.000 Watt güç 1 saat boyunca.

Metabolic Equivalent of Task (Metabolik eşdeğer)

Vücut ısı üretim hızının bir ölçüsü. 1 MET = 58,2 W/m² (sakin bir şekilde otururken). Yazma ≈ 1,1 MET, günlük yürüyüş ≈ 2,0 MET.

Percentage Experiencing Draught (Hava akışı rahatsızlık yüzdesi)

Aşırı hava hareketi (çekiş) nedeniyle rahatsızlık hisseden kişilerin yüzdesi. PED > %15, fazla hava akışından rahatsızlık riskini gösterir.

Paardekracht (Beygir gücü)

Endonezya'da yaygın kullanılan klima kapasite birimi. 1 PK ≈ 9.000 BTU/hr. Küçük odalar (~10 m²) yaklaşık ½ PK, orta odalar (~15–20 m²) 1–1,5 PK gerektirir.

Termal radyasyon

Elektromanyetik dalgalar yoluyla ısı transferi (ortam olmadan). Pencere camından geçen güneş ışığı radyasyon yüküne örnektir.

Kompresör çalışma süresi oranı

Klima kompresörünün bir saatte gerçekten çalıştığı sürenin yüzdesi. %60 çalışma süresi saatte 36 dakika çalışma anlamına gelir.

Bina kabuğu

Klimatize alan ile dış ortam arasındaki fiziksel sınır: duvarlar, çatı, zemin, pencereler ve kapılar. Kabuk kalitesi dış ısı kazancını belirler.

Hissedilebilir ve gizli ısı

Hissedilebilir ısı hava sıcaklığını artırır (termometre tarafından hissedilir). Gizli ısı sıcaklığı artırmadan nem ekler. Klima her ikisini de işlemelidir.

Standard Effective Temperature (Standart etkin sıcaklık)

Gerçek koşullarla aynı termal hissi sağlayan standart bir ortam sıcaklığı. Sıcaklık, nem, hava hızı, giysi ve metabolik aktiviteyi hesaba katar.

Ayar sıcaklığı

Klima kumandasında ayarlanan hedef sıcaklık. Kompresör oda sıcaklığı ayar noktasına ulaşana kadar çalışır, sonra durur veya yavaşlar (inverter).

Safety Factor (Güvenlik faktörü)

Klimaya yedek kapasite eklemek için bir çarpan. Normal odalar için SF 1,15 (%15), çatı ısısına maruz kalan üst katlar için SF 1,20 (%20).

Endonezya Ulusal Standardı 6390:2020

Endonezya binalarındaki HVAC sistemleri için enerji tasarrufu standardı. Minimum klima verimliliğini ve soğutma yükü hesaplama yöntemlerini düzenler.

Etkin sıcaklık

Vücudun gerçekten hissettiği sıcaklık, termometre gösterimi değil. 2 m/s hızla üfleyen bir vantilatör oda sıcaklığını değiştirmeden hissedilen sıcaklığı 3–5°C düşürebilir.

Toplam ısı transfer katsayısı

Bir yapının toplam ısı transfer katsayısı, W/(m²·K) biriminde. Daha düşük U-değeri daha iyi yalıtım anlamına gelir. Sıvalı tuğla duvar ≈ 2,0; şeffaf cam ≈ 5,8.

Watt (W)

Elektrik gücü birimi. Klimalarda Watt giriş gücünü (tüketilen elektrik) gösterir. Vantilatörlerde motor tüketimini gösterir.

Islak termometre sıcaklığı

Suyun buharlaşma yoluyla ulaşabileceği en düşük sıcaklık. Sensörü ıslak bezle sarılmış bir termometre ile ölçülür. Buharlı soğutucuların etkinliğini belirler.